شهرستان زابل داراي گذشته تاريخي بسيار دوري بوده و در ادوار مختلف تاريخ ايران مورد تاخت و تاز اقوام مختلف و محل عبور حكام و فرماندهان وقت بوده است. نام سيستان يادآور پهلوانان و قهرمانان شاهنامه اي از قبيل رستم، سهراب، فريدون، زال و … بوده و مهد داستان هاي ملي و رزمگاه پهلوانان و رادمردان ايران زمين بوده است.زابل امروزي در گذشته، مجموعه زمين هايي بود با تپه‌هايي از ماسه هاي روان و رسوبات دريايي که قسمتي از آن نيز در مسير رودخانه قرار داشت. با كم شدن آب رودخانه بر وسعت خشكي هاي اطراف آن افزوده شد و با اتصال اين منطقه به روستاي حسن آباد، آبادي بزرگي تشكيل شد که بعدها با تأسيس پادگان نظامي بر اهميت آن در منطقه افزوده شد. از صنايع دستي زابل مي توان به قالي، قاليچه، گليم پشمي و حصير بافي اشاره کرد که از اقلام صادراتي شهرستان نيز است. قالي بافي در روستاها و بين عشاير منطقه نيز رواج دارد از اهميت فوق العاده‌اي برخوردار است. قلعه‌ي‌بي‌بي دوست، قلعه تپه، قلعه ترقون، قلعه تيمور، قلعه چپو، قلعه حوضدار، قلعه رستم، قلعه سام، قلعه سه كوهه، شهر سوخته، بقاياي شهر زاهدان كهنه، درختان باستاني سرو، ميل قاسم آباد، تپه دهانه غلامان، آتشكده كركوي و برج لار از جمله ديدني هاي شهرستان زابل به شمار مي‌آيند.
مکان هاي ديدني و تاريخي
قلعه بي‌بي دوست، قلعه تپه، قلعه ترقون، قلعه تيمور، قلعه چپو، قلعه حوضدار، قلعه رستم، قلعه سام، قلعه سه كوهه، شهر سوخته، بقاياي شهر زاهدان كهنه، درختان باستاني سرو، ميل قاسم آباد، تپه دهانه غلامان، آتشكده كركوي و برج لار از جمله ديدني هاي شهرستان زابل به شمار مي‌آيند.
کشاورزي و دام داري
كشاورزي در اين منطقه سنتي بوده و آبياري زمين هاي زير كشت از طريق رود خانه صورت مي گيرد. بنابراين رودخانه هيرمند و شعباتش نقش اقتصادي مهمي در منطقه ايفا مي نمايند. 70 درصد زمين هاي كشاورزي زابل به كشت گندم تعلق پيدا كرده و سيستان به انبار غله ايران معروف شده است. بقيه زمين ها شامل كشت جو، تره بار، بنشن، زيره، انگور، توت، سيب، انار مي شود. دام‌داري نيز در اين شهرستان كم وبيش پر رونق بوده و به جز در مواقع خشكسالي داراي اهميت زيادي مي باشد. به گونه اي كه فرآورده هاي محلي دامي مانند پشم، پوست، روده، روغن از جمله صادرات زابل به شمار مي روند. اساس اقتصاد شهرستان زابل را كشاورزي، دام‌داري و قالي‌بافي تشكيل مي دهد و صادرات آن عبارتند از: گندم، ‌فرآورده هاي دامي، ‌حصير، قالي، قاليچه و گليم پشمي.
مشخصات جغرافيايي
شهرستان زابل از نظر جغرافيايي در 61 درجه و 29 دقيقه درازاي خاوري و 31 درجه و 1 دقيقه پهناي شمالي قرار گرفته است. اين شهرستان از شمال، خاور و جنوب خاوري به افغانستان، از جنوب به شهرستان زاهدان و از باختر به قسمتي از شهرستان نهبندان محدود مي‌شود. رودخانه مهم زابل هيرمند است كه با شعبات متعددش مانند شاهرگ حياتي سيستان محسوب مي‌شود. راه زابل – سه راهي، به سوي جنوب باختري به درازاي 130 كيلومتر. زابل از همين راه به درازاي 215 كيلومتر به زاهدان مرتبط است.
1- راه زابل-دوست محمد خان به درازاي 30 كيلومتر در مجاورت خط مرزي ايران – افغانستان.
2- راه زابل- كهك در 2 كيلومتري خط مرزي ايران و افغانستان
3- راه زابل- منصوري به درازاي 16 كيلومتر.
4- راه زابل- درياچه هامون، از ده كيلومتري اين راه نيز راه شني ديگري به سوي خاور كشيده شده كه تا دوست محمد خان در خط مرزي ادامه دارد.
مردم شهرستان زابل آريايي نژادند و به زبان فارسي با گويش لري ويژه زابلي سخن مي گويند. اين شهرستان در سرشماري سال 1375 تعداد 334.561 نفر جمعيت داشته است.
وجه تسميه و پيشينه تاريخي
زابل امروزي در گذشته، مجموعه زمين هايي بود با تپه هايي از ماسه هاي روان و رسوبات دريايي که قسمتي از آن نيز در مسير رودخانه قرار داشت. با كم شدن آب رودخانه بر وسعت خشكي هاي اطراف آن افزوده شد و با اتصال اين منطقه به روستاي حسن آباد، آبادي بزرگي تشكيل گرديد که بعدها با تأسيس پادگان نظامي بر اهميت آن در منطقه افزوده شد.شهرستان زابل در دوره هاي مختلف اسامي متفاوتي به خود گرفته است. اولين نام اين شهر «نصيرآباد» بود که از نام نصير (بنيان گذار روستاي ايجاد کننده شهرستان زابل) گرفته شده است. اين شهر در زمان سکونت قوم «سكاها»، «سکستان» نام گرفت. اين نام در دوراني که فرماندهان يك نيمروز را در ماه يا سال در اين ناحيه به دادرسي مردم مي پرداختند، به «نيمروز» تغيير يافت. بعدها با توسعه و گسترش شهر به نام «سيستان» يا «سيوستان» كه مخفف سي استان است، معروف شد. هم چنين مدتي زابلستان نام گرفت و از 50 سال قبل تا امروز با آخرين نام خود، يعني زابل خوانده مي شود.شهرستان زابل داراي گذشته تاريخي بسيار دوري بوده و در ادوار مختلف تاريخ ايران مورد تاخت و تاز اقوام مختلف و محل عبور حكام و فرماندهان وقت بوده است. نام سيستان يادآور پهلوانان و قهرمانان شاهنامه اي از قبيل رستم، سهراب، فريدون، زال و … بوده و مهد داستان هاي ملي و رزمگاه پهلوانان و رادمردان ايران زمين بوده است.از ارتفاعات مهم اين شهرستان كوه خواجه يا کوه رستم است كه در باختر زابل قرار دارد. در برابر اين كوه تصويري از رستم پهلوان كه گرزي دو سر در دست دارد، نقش بسته است. در دامنه هاي جنوبي آن نيز ويرانه بناهاي منسوب به دوره اشكانيان به جا مانده كه در زمان خود بسيار باشكوه بوده است. زابل امروزي نسبتا توسعه يافته و مجهز به انواع خدمات مورد نياز جامعه شهري مي باشد.