همه چیز در یک وبلاگ

منطقه گروس داراي پيشينه‌ي بسيار كهن بوده و كتيبه‌هايي كه در بعضي از نقاط از جمله قريه «قمچوقا» كشف شده و به خط هيراتيك نوشته شده است ثابت مي كند كه قبل از دولت آشور نيز در اين منطقه تمدن‌هاي شايان توجهي وجود داشته است. شهري بنام گروس كه هم اكنون نيز خرابه ها و قلعه هاي ان باقي است در جنوب خاوري بيجار(نزديك قريه بابارشاني برسر راه همدان به بيجار) واقع شده كه در زمان ساسانيان به خاور ديار موسوم بوده است. بيجار كنوني به‌صورت يك روستا درپيش از اسلام روايت شده است. بعد از اسلام اين محل بر سر راه كاروانياني كه از سرزمين آذربايجان براي زيارت عتبات متبركه در عراق و عربستان عازم بودند قرار داشت و به همين علت كاروان‌سراهايي در ان پديد آمد و به مرور به اسكان جمعيت بيش تري منجر شد. اساس اقتصاد شهرستان بيجار بر كشاورزي و دام‌داري و صنايع دستي استوار بوده و شغل مردم منطقه‌كشاورزي است. سالانه حدود صد هزار تن گندم در اين منطقه توليد مي شود و از اين رو بيجار را انبار غله باختر ناميده‌اند. كيفيت بالاي قالي‌هاي بيجار شهرت جهاني دارد. همين شهرت موجب امتياز و برتري ميان محصولات كارگاه هاي شهري بيجار از يك سو و تكاب – بيجار (توسط قبايل افشاري ساكن اين منطقه بافته مي‌ شود) از سوي ديگر شده است. تكنيك خاص مورد استفاده در پودگذاري ناحيه بيجار به سبك بيجاري معروف است و در هر رشته پودها به شدت كوبيده مي ‌شوند. فشردگي پودها، تار قالي را به دو قسمت مي كند و چنان‌چه قالي ناشيانه تا و يا حمل شود،‌ ترك برمي ‌دارد. قالي ‌هاي به سبك بيجار (نواحي ديگر نيز از سبك بيجار استفاده مي ‌كنند) به همين مناسبت بايد هنگام انتقال و حمل لوله شوند.
ابعاد: به ابعاد گوناگون،‌ خصوصاً از 1 ×50/1 متر به بالا بافته مي‌شوند. قطعات بزرگ بيش از 126 مترمربع معمول هستند. كناره‌ها نسبتاً نادر و كمياب‌هستند.
رنگ ها: رنگ‌ها در زمينه هماهنگ هستند و با ظرافت به كار برده شده‌اند. آبي تيره و قرمز لاكي رنگ هاي حاكم هستند. قهوه‌اي و زرد نيز استفاده مي ‌شوند اما سبز به ندرت به كار مي‌آيد. بعضي از قالي هاي قديمي بيجار با تركيبي از آبي روشن و تيره بافته مي شوند.
نقش ها: طرح ترنج همانند بوته، هراتي و ميناخاني كه در تكرارهاي مداوم و اغلب داراي دو حاشيه مضاعف است،‌ رايج هستند.
تركيب: تار از جنس كتان يا ندرتاً پشم بز،‌ پود از جنس كتان و تار و پود از نخ تابيده است. در قطعات قديمي و‌آنتيك تار و پود از جنس پشم است.
گره: بافت با گره تركي با بافتي متوسط تا ظريف و بالغ بر 2500-1500 گره در هر دسي متر مربع رايج است.
پرز: پرز بسيار فشرده است و از متوسط تا بلند چيده مي شود. گر چه قطعات قديمي ظريف با بافتي كوتاه‌تر چيده مي شود.
قالي‌‌هاي بيجار از بهترين قالي ‌هاي شرقي به شمار مي ‌آيند و ريشه‌هاي محكمي دارند . كارگاه هاي مدرن قالي بيجار همچنين از لحاظ طرح و كيفيت ممتاز مي ‌باشند.
صنايع و معادن
معادن سنگ آهك، سنگ گچ و نمك طعام بيجار در حال بهره‌برداري است. هم چنين از صادرات اين شهرستان مي توان انگور، گندم، گوشت، پشم،‌ قالي، گليم، لبنيات و بنشن را نام برد.
کشاورزي و دام داري
اساس اقتصاد شهرستان بيجار بر كشاورزي و دام‌داري استوار بوده و مردم منطقه بيش تر كشاورز است. سالانه حدود صد هزار تن گندم در اين منطقه توليد مي شود و از اين رو بيجار را انبار غله باختر ناميده‌اند. آب كشاورزي از رود، چاه نيمه ژرف، چشمه و كاريز تامين مي‌شود. از محصولات عمده کشاورزي مي‌توان گندم، جو،‌ بنشن‌،‌ دانه هاي روغني، تره بار، گياهان علوفه اي، انگور، سيب، زرد آلو و گيلاس را نام برد. دام‌داري نيز در كنار كشاورزي در اين منطقه رونق فراواني دارد.
مشخصات جغرافيايي
شهرستان بيجار از نظر جغرافيايي در 47 درجه و 36 دقيقه ي درازاي خاوري و 35 درجه و 52 دقيقه ي پهناي شمالي و ارتفاع 1940 متري از سطح دريا قرار دارد. شهرستان بيجار از شمال به تكاب (آذربايجان غربي) و ماه نشان (زنجان)، از خاور به شهرستان هاي زرين آباد و قيدار (استان زنجان)، از جنوب به قروه و از باختر به ديوان دره محدود است. شهربيجار مركز شهرستان بيجار در منطقه گروس، از مناطق حاصل خيز كردستان در خاور سنندج قرار دارد. اين شهر، ميان كوه ها قرار گرفته و بعد از چند شهر از جمله شهر كرد از بلندترين شهرهاي ايران است. آب و هواي آن نسبتا سرد و نيمه خشك و بارندگي سالانه به طور متوسط 410 ميلي متر مي باشد. بيجار داراي آب و هواي كوهستاني با زمستان هاي سرد و تابستان هاي معتدل است. مسيرهاي ارتباطي اين منطقه را راه‌هاي زير تشكيل مي‌دهند:
ـ راه بيجار ـ زنجان به سوي شمال خاوري به درازاي 150 كيلومتر
ـ راه بيجار ـ سقز به سوي شمال باختري به درازاي 161 كيلومتر که از 55 كيلومتري راه بيجار ـ سقز، راهي به درازاي 85 كيلومتر به سوي جنوب تا سنندج ادامه دارد.
ـ راه بيجار- صالح آباد (همدان) به سوي جنوب خاوري و به درازاي 137 كيلومتر
وجه تسميه و پيشينه تاريخي
شهرستان بيجار که در خاور سنندج قرار دارد، مركز منطقه گروس، از مناطق حاصل‌خيز كردستان است. درباره وجه تسميه آن آمده است كه ناصرالدين شاه با امير نظام گروسي شبي در گروس به سر مي برد و مي خواست مطالبي را تا صبح به وسيله جارچي پخش کند، اما صبح روز بعد همه مردم از مطلب آگاه شده بودند. از اين رو آن را شهر ‹‹بي جار›› ناميد و همين اسم تا امروز نيز باقي مانده است. در اين مورد نظريه ديگري نيز مطرح است و آن اين كه، اين شهر درخت بيد فراوان داشت و با توجه به اين كه در كردي درخت بيد را ‹‹بي›› و جايگاه بيد را ‹‹بيجار›› گويند، شهر نيز به همين نام يعني «سرزمين بيد» ناميده شده است. منطقه گروس داراي پيشينه‌ي بسيار كهن بوده و كتيبه‌هايي كه در بعضي از نقاط از جمله قريه «قمچوقا» كشف شده و به خط هيراتيك نوشته شده است ثابت مي كند كه قبل از دولت آشور نيز در اين منطقه تمدن‌هاي شايان توجهي وجود داشته است. شهري بنام گروس كه هم اكنون نيز خرابه ها و قلعه هاي ان باقي است در جنوب خاوري بيجار(نزديك قريه بابارشاني برسر راه همدان به بيجار) واقع شده كه در زمان ساسانيان به خاور ديار موسوم بوده است. بيجار كنوني به‌صورت يك روستا درپيش از اسلام روايت شده است. بعد از اسلام اين محل بر سر راه كاروانياني كه از سرزمين آذربايجان براي زيارت عتبات متبركه در عراق و عربستان عازم بودند قرار داشت و به همين علت كاروان‌سراهايي در ان پديد آمد و به مرور به اسكان جمعيت بيش تري منجر شد.

رودخانه قمچي گاي بيجار
قمچي گاي رودخانه ديگري است که دايمي بوده و با طول 65 كيلومتر از دامنه خاوري كوه گل زرد، در 65 كيلومتري شمال باختري بيجار و 40 كيلومتري باختر شمالي حسن آباد يا سوكند سرچشمه مي گيرد و رو به سوي جنوب سرازير مي گردد و در سر راه روستاي شريف كندي و قزلجه را مشروب مي سازد.سپس به سوي روستاي قوشوخ روان مي شود و پس از آميختن با دو ريزابه نسبتا بزرگ كه آن ها نيز از شمال سرازير شده اند به طرف روستاي اوج گل وينگه كند جريان مي يابد. از اين نقطه به بعد به سوي خاور منحرف مي شود پس از سيراب ساختن روستاهاي مسير به رودخانه گوراني تغيير نام مي دهد و در روستاي اخير به سوي جنوب خاوري تغيير جهت مي يابد و پس از سيراب ساختن روستاهاي مسير به طرف شمال خاوري متوجه مي شود و پس از عبور از روستاي مرداي در يك كيلومتري خاور روستاي اخير به رودخانه كوهزان مي پيوندد حوزه اين رود درياي مازندران است ارتفاع سرچشمه 2600 متر شيب متوسط 8/1 درصد مسير كلي خاوري است.
رودخانه تلوار (talvar) بيجار
اين رودخانه دايمي است با طول 142 كيلومتر و ارتفاع سرچشمه 2050 متر است رودخانه تلوار يكي از مهم ترين ريزابه هاي قزل اوزن محسوب مي شود. اين رودخانه از دامنه باختري كوه سه پلان (Sehpalan) و كوه پنجه (panjeh) در 29 كيلومتري باختر جنوبي قروه سرچشمه مي گيرد و به نام چم سنگ سياه از روستاهاي بسياري از دهستان شيلاق را مشروب مي ند و پس از قطع راه اتومبيل رو قروه به سنندج در روستاي كچي گرد (kacigeord) با چم مسير كلي مخلوط مي شود و به دهستان خسروآباد از شهرستان بيجار وارد مي شود. در اين دهستان نخست با رودخانه شور قروه و سپس با رود شور بيجار در هم مي آميزد و رو به سوي شمال خاوري به جريان خود ادامه مي دهد. در روستاي گوجه كند با رودخانه چم مخلوط مي شود و در روستاي سلامت آباد با رودهاي تالوار چاي و اوزون دره درهم مي آميزد و به دهستان پيرتاج وارد مي گردد و از دره باختري كوه چنگ الماس به سوي شمال رهسپار مي شود و به شهرستان خدابنده از استان زنجان وارد مي شود. در اين شهرستان نخست با آقبلاغ چاي در هم مي آميزد و پس از سيراب نمودن روستاهاي مسير خود در 50 كيلومتري باختر جنوبي قيدار به قزل اوزن مي ريزد به اين رودخانه چم تلوار مي گويند.حوزه اين رود درياي مازندران است. شيب متوسط 4/0 درصد مسير كلي شمال خاوري است.
چشمه آب تلخ (پيرو صالح) بيجار
در روستاي «قشلاق لو» از توابع شهرستان بيجار چشمه آب معدني تلخي وجود دارد كه براي درمان بيماري هاي روماتيسمي مورد استفاده مراجعه كنندگان قرار مي گيرد. علت تلخي چشمه به طور دقيق مشخص نيست.
کوه ها، غارها، دشت ها، جلگه ها شهرستان بيجار
شهرستان بيجار در منطقه اي كوهستاني قرار گرفته است. برخي از ارتفاعات اين شهرستان را اشرفي (ASHRAFI) با ارتفاع 1746متر ، بته (BETEH) با ارتفاع 1736 متر، بزرگ (BOZORG) با ارتفاع 1925 متر، پنجه علي (PANJEH ALI) با ارتفاع 2213 متر، توپ اغاج (TUPAGHAJ) اين كوه با ارتفاع 1739 متر، هادي كله (HADI KALLEH) با ارتفاع 2389 متر، هاچه (HACHEH) با ارتفاع 1804 متر، نسار (NESAR) با ارتفاع 2022 متر، ماهي (MAHI) با ارتفاع 1919 متر و كولوكلي (KULUKLI) با ارتفاع 1762 متر را تشکيل مي دهند. دشت بيجار يكي ديگر از دشت هاي زيباي استان كردستان است كه 5300 هكتار وسعت دارد و شامل اراضي درجه يك، دو و سه است که به طور متوسط 1750 متر از سطح دريا ارتفاع دارد. به طور كلي به علت كوهستاني بودن استان كردستان، دشت هاي آن نيز بسيار محدود است، ولي دشت هايي كه در مسير رودخانه دايمي واقع شده اند و اراضي مختلف زراعي را در برمي گيرند تا حدودي از توان گردش گاهي برخوردارهستند. كوه حلقه مير که از ارتفاعات كوهستان قره داغ است با 2880 متر ارتفاع در 63 كيلومتري شمال باختر بيجار و خاور روستاي چيچكلو واقع شده است. اين كوه از خاور به كوه سپهسالار، از شمال به كوه هوعالي و از باختر به كوه قره گل و از جنوب خاوري به كوه قره چمن متصل مي شود. رودخانه هاي كوهزان و رود شهرك از اين كوه سرچشمه مي گيرند.

پل صلوات آباد بيجار
پل صلوات آباد بر روي رودخانه قزل اوزن، در شمال باختري شهرستان بيجار و در كنار روستاي صلوات آباد ساخته شده و از آثار دوره صفويه است. به روايت ديگر، از آثار دوره سلجوقي است كه در دوره هاي بعد تعميرات و مرمت هايي در آن صورت گرفته است. اين پل در مسير ارتباطي سلطانيه و زنجان با ديگر شهرهاي باختري كشور از جمله بهار همدان، دينور و كرمانشاه قرار داشته است. پل صلوات آباد داراي 110 متر درازا و 9 دهانه با طاق جناغي است. مصالح اصلي پل در پايه ها، سنگ و در بدنه، آجر است.عرض پل با احتساب جان پناه ها حدود 4/5 متر است. ابعاد دهانه هاي پل از 70/4 تا 30/8 متر متغير است. سطح پل از ميانه به دو سمت داراي شيب ملايمي است كه جاده هاي طرفين رودخانه را به يك ديگر مرتبط مي سازد.
پل قجور بيجار
اين پل به به صورت ويرانه درآمده و بر روي رودخانه قزل اوزن نزديك روستاي قجور- از توابع استان كردستان و در مسير جاده كاروان و زنجان- بيجار قرار گرفته و احتمالا از آثار دوره صفوي است. اين محل هم چنين در مسير كاروان رو مهم گيلان به بغداد قرار داشته و عرض نسبتا زياد پل، نشانه اهميت مسير است. طول پل با احتساب دو انتهاي آن 104 متر حداكثر ارتفاع پل 12 متر و عرض گذرگاه آن 50/6 متر است. پل در طول خود داراي چهار دهانه نسبتا وسيع با طاق جناغي و ابعاد مختلف است. عرض دهانه هاي پل از خاور به باختر به ترتيب 25/11، 20/14، 20/15 و 25/12 متر است. حجم عمده آب رودخانه، از جانب دهانه باختري پل جريان دارد.

قلعه قمچقاي بيجار
قلعه قمچقاي در 12 كيلومتري روستاي قمچقاي از توابع بيجار واقع شده است. اين قلعه بي مانند از دژهاي باستاني و بسيار كهن كردستان به شمار مي رود و در شمار شاهكارهاي باارزش تاريخي است كه از گذشته هاي دور به يادگار مانده است. براساس نظرات كارشناسان، بناي اين قلعه به سده هاي 9-8 پيش از ميلاد مي رسد. در حد باختري دژ، دره ژرفي به عمق 100 متر وجود دارد كه با ارهي سنگلاخ و سخت به صفه غربي منتهي مي شود. اين بخش تنها قسمتي از قلعه است كه فاقد موانع طبيعي است و در حقيقت جناح ضعيف قلعه را تشكيل مي داد و احتمال دست يابي به قلعه را تا حدي آسان مي ساخت. سازندگان و بنيان گذاران اوليه در اين قسمت از بنا به بزرگ ترين و دشوارترين كار، يعني ساخت ديواري به طول تقريبي 100 متر و بلندي 15 تا 20 متر با استفاده از سنگ هاي عظيم دست زده اند و استحكامات اصلي آن را بنا نهاده اند. ساخت چنين قلعه اي با ديوارهاي عظيم، بلند و قطور، مخصوص كاخ ها و قصرهاي سلطنتي بود و رايج ترين شيوه معماري دوره هزاره اول قبل از ميلاد به شمار مي رود.
برج آجري اوشقون بابا بيجار
اين برج تاريخي در ضلع باختري روستاي عربشاه از توابع بيجار واقع شده است. فرم، مصالح و نوع گنبد كه سابقا بر روي برج استوار بود، نشان گر آثار قرن پنجم و ششم هجري قمري است. در حال حاضر ديوارهاي آجري برج باقي مانده و بخش بزرگي از ساختمان آن قبلا تخريب شده است. بنا به گفته اهالي، اين برج به نام باباشاه معروف است و به موجب كتيبه گچي كه با دست بر سر درب آن نوشته شده است در سال 1322 شخصي به نام علي اشرف باني تعمير اين محل شده است. اين برج آجري متعلق به دوره سلجوقي است.
برج‌ اوج‌ گنبد خان‌
درفاصله‌ 75 كيلومتري‌ شمال‌ غرب‌ شهر بيجار، در روستايي‌ به‌ نام‌ «اوج‌ گنبد خان‌» برجي‌ سنگي‌ وجود دارد كه‌ به‌ برج‌ «اوج‌ گنبد» معروف‌ است‌. دليل‌ اين‌ كه‌ چرا برخي‌ اين‌ گنبد را اوچ‌ (سه‌) مي‌نامند، به‌ طور دقيق‌ مشخص‌ نيست‌. ساختمان‌ برج‌ داراي‌ با پلان‌ دايره‌اي‌ از سنگ‌ و ساروج‌ ساخته‌ شده‌ و سقف‌ آن‌ نيز با گنبد شلجمي‌ ازسنگ‌ لاشه‌اي‌ ساخته‌ شده‌ است‌. ابعاد داخلي‌ برج‌ 30/4 متر و ورودي‌ آن‌ 30/1 متر ارتفاع‌ دارد. عرض‌ ديواره‌هاي‌ سنگي‌ 90 سانتي‌ متر و ارتفاع‌ برج‌ 6 متر است‌. از آنجا كه‌ اين‌ برج‌ نيز در مسير كاروان‌ها قرار داشت‌، به‌ نظر مي‌رسد كه‌ به‌ عنوان‌ اقامتگاه‌ بين‌ راهي‌ درعصر صفويه‌ ساخته‌ شده‌ و مورد استفاده‌ بود.
برج‌ ينگي‌ ارخ‌
اين‌ برج‌ در روستاي‌ به‌ همين‌ نام‌ در 63 كيلومتري‌ شمال‌ شهر بيجار قرار دارد و داراي‌ پلاني‌ دايره‌ شكل‌ است‌. مدخل‌ برج‌ «ينگي‌ ارخ‌» در ضلع‌ جنوبي‌ بنا و در كنار جاده‌اي‌ در مسير رودخانه‌ «قم‌ چقاي‌» واقع‌ است‌. اين‌ برج‌ از سنگ‌ لاشه‌، ملات‌ و ساروج‌ ساخته‌ شده‌ و احتمالا يك‌ اقامتگاه‌ بين‌ راهي‌ بود كه‌ در دوره‌ صفوي‌ مورد استفاده‌ مسافرين‌ قرار مي‌گرفت‌. اين‌ برج‌ داراي‌ گنبدي‌ بود كه‌ تخريب‌ شده‌، اما بقاياي‌ كاربندي‌هاي‌ گچي‌ آن‌ موجود است‌. بنا در مسير جاده‌ زنجان‌ - آذربايجان‌ - كردستان‌ واقع‌ است‌ و نشان‌ از رونق‌ تجاري‌ و اهميت‌ اين‌ منطقه‌ دارد.
چنگيزقلعه
نزديك شهر بيجار و در 20 كيلومتري شهر ، بر بالاي كوهي درجاده بيجار – سنندج بقاياي قلعه اي وجود دارد كه به «چنگيز قلعه » معروف است . اين قلعه كه فقط بقاياي ديوارها و آب انبارهاي آن باقي مانده ، در گذشته داراي تاسيساتي مهم درمنطقه بود . ساختمان اين قلعه از سنگ ساخته شده و از ملات ساروج نيز در آن بهره گرفته اند . تاريخ ساخت دقيق قلعه مشخص نيست ، ليكن بقاياي معماري و سفال هاي موجود ، آثار دوره تاريخي احتمالا ساساني و دوره اسلامي را نشان مي دهد .

مسجد خسروآباد گروس
اين بنا در روستاي خسروآباد ،‌ در 45 كيلومتري شرق بيجار واقع است بناي مسجد به دوران قاجار تعلق دارد و با توجه به نام مسجد ،‌ احتمال دارد توسط خسروخان اردلان ساخته شده باشد . اين مسجد داراي پلان شبستاني است كه با شش ستون مدور قطور آجري و پانزده گنبد كلنبه مسقف شده است . اين بنا شامل مصلاي تابستاني در ضلع شمالي ، ايوان جنوبي و حجره هايي براي استراحت طلاب و خادمين است . از عمده تزيينات مسجد مي توان به آجركاري و طرح هاي گوناگون در بخش هاي داخلي و خارجي آن اشاره كرد . چشمه جوشان و پرآبي كه نزديك مسجد وجود دارد از گذشته هاي دور در آب نماي حياط مسجد جريان داشته است . اين مسجد نيز به سبك مساجد خاص كردستان ساخته شده او ويژگي آن يك ايوان جنوبي ، شبستان ستون دار در پشت آن و يك حياط مقابل آن است . اين مسجد كه متاثر از معماري مسجد جامع سنندج است ،‌ از بناهاي ارزشمند استان به شمار مي رود .

امامزاده عقيل
اين امامزاده در شهر حسن آباد يا سوكند ، از توبع بيجار قرار دارد . بناي امامزاده عقيل يكي از قديمي ترين آثار معماري كردستان در دوره اسلامي است و احتمالا به دوره سلجوقي تعلق دارد . بناي اين امامزاده در يك محوطه قديمي وسيع قرار گرفته و آثار سفالينه هاي آن از دوره سلجوقي و ايلخاني به جاي مانده است . پلان اين بنا مربع شكل و ابعاد فضاي داخلي آن 6 × 5/6 متر است . در هر يك از اضلاع بنا ، طاق نما و در گوشه ها فيلپاهايي به شكل دايره تعبيه شده است . از مشخصات بارز معماري اين بنا ، آجركاري پركار با طرح ها و نوشته هاي مختلف است و عبارت بسمله آن خوانده شده است .
در داخل ساختمان تزيينات گچ بري جالب و كتيبه هايي به خط كوفي است . كتيبه ها حاوي آيات قرآني و احتمالا زمان ساخت بنا است . گنبد بنا تخريب شده است . نوع معماري وتزيينات به كار رفته در بنا،‌ تاريخ احداث آن را به دوره سلجوقيان نسبت داده و تداوم استفاده از آن را در زمان ايلخانيان نشان مي دهد . ساختمان امامزاده قابل مقايسه با امامزاده باكندي و بقعه پير در تاكستان شباهت بسيار دارد . اين بنا را مي توان در شمار مهم ترين بناهاي دوره سلجوقي در ايران به حساب آورد .

بازار بيجار
اين مجموعه در بافت قديمي شهر بيجار واقع گرديده و از آثار دوره قاجاريه است. بازار بيجار مشتمل بر يك راسته اصلي شمالي و جنوبي و دو تيمچه به نام هاي تيمچه شهبازخان و تيمچه اميرتومان است. در دو طرف راسته اصلي بازار 16 حجره از بافت معماري قديمي باقي مانده است. پوشش بازار در اين بخش چشمه طاق و پوشش حجره ها طاق آهنگ است. تيمچه حاج شهباز در ضلع خاوري بازار قرار گرفته و ويژگي جالب توجه آن در نوع قوس ها، كاربندي و رسمي بندهاي پوشش آن است. بازار بيجار به شماره 2591 به ثبت تاريخي رسيده است.