يکي از شهرستان هاي استان تهران است که در ناحيه شمال خاوري استان قرار گرفته است. اين منطقه ي زيبا در دامنه هاي زيباي کوهستان دماوند واقع شده و ازطبيعت جذاب، زيبا و منحصر به فردي برخوردار است. رودخانه هاي متعددي که از دماوند سرچشمه مي گيرند، در آباداني باغ ها و کشت زارهاي اطراف اين شهرستان سهم به سزايي داشته و علاوه بر رونق کشاورزي و باغ داري سبب به وجود آمدن نواحي ييلاقي با چشم اندازهاي زيبايي در منطقه شده اند. چشمه هاي متعدد آب گرم و معدني در نواحي ييلاقي با چشم اندازهاي گوناگون فصلي، درياچه هاي کوچک و بزرگ دايمي و فصلي با آب شيرين، جلوه هاي زيبايي از طبيعت ايران را در اين منطقه از استان تهران به نمايش گذاشته اند. شهرستان دماوند پس از تهران بيش ترين آثار تاريخي و طبيعي استان را درخود جاي داده است. آثار تاريخي و معماري موجود در شهرستان دماوند نمايان گر پيشينه تاريخي منطقه است. برج و مقبره شبلي، قلعه باستاني گل خندان و ده ها اثر تاريخي ديگر از جمله ديدني هاي شهرستان دماوند هستند. کشت انواع محصولات در اين منطقه رواج داشته و وجود باغ هاي سرسبز و خرم و مراتع مرغوب از مهم ترين ويژگي هاي شهرستان دماوند محسوب مي شود.
مکان هاي ديدني و تاريخي
شهرستان دماوند آرميده دردامنه هاي زيباي کوهستان دماوند، ازطبيعت جذاب، زيبا و منحصر به فردي برخورداراست که بيش ترين آن را مديون قله سر به فلک کشيده دماوند است. رودخانه هاي متعددي که از دماوند سرچشمه مي گيرند، در آباداني باغ ها و کشت زارهاي اطراف اين شهرستان سهم به سزايي داشته و سبب به وجود آمدن نواحي ييلاقي با چشم اندازهاي زيبايي در منطقه شده اند. چشمه هاي متعدد آب گرم و معدني در نواحي ييلاقي با چشم اندازهاي گوناگون فصلي، درياچه هاي کوچک و بزرگ دايمي و فصلي با آب شيرين، جلوه هاي زيبايي از طبيعت ايران را در اين منطقه از استان تهران به نمايش گذاشته اند.
آثار تاريخي و فرهنگي موجود در شهرستان دماوند نيز نمايش گر قدمت تاريخي منطقه است. برج و مقبره شبلي که مربوط به قرن 5 هجري قمري است، معروف ترين بناي تاريخي ناحيه است و قلعه باستاني گل خندان که مربوط به دوره ساساني است، از ديگر آثار تاريخي شهرستان دماوند محسوب مي شود. مساجد، امام زاده ها و بقعه ها که به قرون مختلف تعلق دارند، نيز در قسمت هاي مختلف شهرستان دماوند پراکنده شده اند و از جمله آثار تاريخي منطقه به شمار مي آيند.
صنايع و معادن
صنايع اين شهرستان شامل صنايع دستي و صنايع ماشيني و كارگاه ها مي شود. كارگاه هاي متعدد از قبيل: درب و پنجره سازي، تراش كاري، مبل سازي، آهنگري و نجاري نيز در شهر دماوند داير شده است. معادن فعال اين شهرستان نيز عبارتند از:
- معدن كائولون كريتون در 13 كيلومتري باختر شهر دماوند (مجاورت رودهن) كه توسط كارخانه هاي كاشي و سراميک سعدي (سازمان صنايع ملي ايران) مورد بهره برداري قرار مي گيرد.
- خاك صنعتي كور در 15 كيلومتري جنوب خاوري دماوند و لوميت هوير در 14 كيلومتري جنوب خاوري دماوند كه هر دو معدن مابين روستاهاي آبسرد و كور واقع شده اند.
- معدن سيليس مبارک آباد 13 كيلومتري شمال باختري دماوند و 2 كيلومتري شمال روستاي مبارک آباد.
- كوارتزيت مشاء 6 كيلومتري شمال باختري دماوند (مجاورت روستاي مشاء)
- سنگ ساختماني اوزون 13 كيلومتري باختر دماوند و 3 كيلومتري جنوب خاوري رودهن هرپنج معدن فوق توسط شركت خدمات و توسعه معادن ايران مورد استخراج و بهره برداري قرار مي گيرند.
- ماسه ريخته گري و سيليس سرانزاي فيروزكوه 24 كيلومتري جنوب خاوري فيروز كوه كه به وسيله ي شركت تامين ماسه و ريخته گري تهران مورد استخراج و بهره برداري قرار مي گيرد.
- معدن سيليس سرانزاي فيروز كوه 20 كيلومتري جنوب خاوري فيروزكوه
- سنگ گچ لومان زيارت، 20 كيلومتري جنوب خاوري دماوند (مابين روستاهاي زيارت و بومان). دو معدن فوق توسط شركت سهامي كل معادن ايران مورد استخراج و بهره برداري قرار مي گيرند.
- سنگ آهک سرهار واقع در 2 كيلومتري شمال باختر دماوند كه استخراج از آن توسط شركت معادن سرهار دماوند است.
کشاورزي و دام داري
آب كشاورزي در شهرستان دماوند از چشمه سارها، رودخانه ها و چاه هاي ژرف و نيمه ژرف تامين مي شود و کشت به دو گونه آبي و ديمي انجام مي گيرد. تره بار، گندم، علوفه، سيب، گلابي و ديگر ميوه هاي سردسيري، سيب زميني، لوبيا سبز، سيب درختي و بيش تر ميوه هاي سردرختي از فرآورده هاي اطراف اين شهرستان هستند. هم چنين دام داري در شهرستان دماوند به دو طريق صنعتي و سنتي رايج بوده و دام داري هاي صنعتي شامل واحدهاي گاوداري از نژادهاي اصيل و خارجي است. قابل ذكر است كه مراتع غني و پر علف اين شهرستان هر ساله در فصل هاي بهار و تابستان محل چراي ييلاقي دام داران بزرگ مهدي شهر (سنگسر) و ساير نواحي جنوبي اين شهرستان است.
وجه تسميه و پيشينه تاريخي
دماوند در متون قديمي، به نام هاي گوناگوني از جمله ‹‹دنباوند›› ناميده شده است. در مورد وجه تسميه ي نام اين منطقه؛ مسلم است كه نام آن از قله مشهور دماوند گرفته شده است. وجه تسميه نام كوه نيز به دليل دما و گرمايي بوده كه هميشه از نوک كوه خارج مي شده است. فردوسي بارها از اين شهر در شاهنامه نام برده و كوه دماوند را آشيانه سيمرغ، آموزنده زال پدر رستم دانسته است. اين شهر در سال 30 هـ . ق در زمان خلافت عثمان به دست مسلمانان فتح شد. دماوند در بردارنده ي آثاري از دوره هاي ساساني و به خصوص سلجوقيان است. اين شهرستان در خاور تهران واقع شده و يكي از شهرهاي قديمي ايران است. دماوند در زمان آباداني ري نيز آباد بود، و به عنوان يک آبادي خوش آب و هوا در قرون اوليه اسلام از آن ياد شده است. با اين وجود زمين لرزه هاي بسيار که خسارات فراوان و ويراني هاي پياپي نيز به همراه داشته در درازاي تاريخ به سبب نزديكي به كوه دماوند، بخش بزرگي از آثار اين پيشينه را از بين برده است.
مشخصات جغرافيايي
شهر دماوند مركز شهرستان دماوند، در 52 درجه و 04 دقيقه درازاي خاوري و 35 درجه و 43 دقيقه پهناي جغرافيايي و در بلندي 1960 متري از سطح دريا واقع شده است. شهرستان دماوند از شمال به شهرستان هاي قائم شهر، بابل و آمل، از جنوب به شهرستان گرمسار، از جنوب باختري به شهرستان ورامين، از خاور به شهرستان سمنان و از باختر به شهرستان شميرانات محدود مي شود. قله ي مشهور دماوند كه نام اين شهرستان از آن گرفته شده؛ از خود شهر دماوند ديده نمي شود و ديدن آن از منطقه کيلان ميسر است. رودخانه هاي دماوند، سياه رود و درياچه هاي تار و مومج از منابع آبي اين شهرستان هستند که علاوه بر رفع نيازهاي آبي از جاذبه هاي جغرافيايي دماوند نيز محسوب مي شوند. آب و هواي دماوند سردسيري و ييلاقي است. راه اصلي تهران ـ قائم شهر، که دماوند در 1 کيلو متري آن قرار دارد و راه اصلي تهران ـ آمل که دماوند در كيلومتر 55 آن واقع شده است، مسيرهاي دسترسي به اين محدوده هستند.


مساجد و مدارس مذهبي درشهرستان دماوند

مجموعه مسجد جمعه سلجوقي دماوند
مجموعه مسجد جمعه سلجوقي(مسجد جامع دماوند) واقع در شهرستان دماوند از بناهاي مربوط به سال 812 هجري قمري است. اين بنا داراي مناره اي مدور و ساده است که روي پايه چهار گوش آجري قرار گرفته و بقاياي کتيبه اي به خط کوفي و تزيينات ديگري به سبک قرن پنجم بر روي آن وجود دارد. اين مناره تنها بناي مسجد است که يادگاري از سبک معماري قرن 5 در آن وجود دارد. قديمي ترين بخش اين مسجد شبستان كوچک زمستانه آن در طبقه زيرين مسجد (در جبهه شمال) و مناره رفيع آن است كه همچنان اصالت اوليه خود را حفظ كرده است. بناي فعلي مسجد با دو شبستان در امتداد شمالي- جنوبي با ورودي نسبتا بزرگي مزين به كاشي هفت رنگ و گنبدي نيلگون خودنمايي مي كند. اين مسجد در پي خسارت ها و آسيب هايي كه در طول تاريخ ديده، بارها تعمير و مرمت شده است. مسجد جامع دماوند با شماره 230 در فهرست آثار ملي به ثبت رسيده است.


طبيعت در شهرستان دماوند

رودخانه تار (Tar) دماوند
رودخانه تار که 13 كيلومتر طول دارد يک رود دائمي و از ريزابه هاي رودخانه دماوند است. اين رود در دهستان ابرشيوه، شهرستان دماوند جريان دارد و از يک كليومتري باختر درياچه تار،‌ در 13 كيلومتري خاور دماوند سرچشمه مي ‌گيرد. رود تار از دره ميان كوه هاي قره داغ و ميانرود (در شمال) و زرين كوه (در جنوب) رو به باختر روان مي ‌گردد و پس از عبور از مناطق تار، ورين (Varin) و گله وار (Galahvar) يا گروار (Garvar) و آميختن با يک ريزابه شمالي در شهر دماوند با رودخانه رودبار مخلوط شده و رودخانه دماوند را تشكيل مي ‌دهد. حوضه اين رودخانه درياچه نمک قم، شيب متوسط 7 درصد و مسير كلي آن باختري است.
رودخانه دماوند (Damavand)
اين رودخانه دايمي که 30 كيلومتر طول دارد در شهرستان دماوند جريان د اشته و از تلاقي رودهاي تار و رودبار در شهر دماوند تشكيل مي شود و به سوي جنوب باختري روان مي ‌گردد و ضمن عبور از دهستان تار اين رود، روستاهاي چنار عرب ها، جيلارد (Jilard) و حصار پايين را سيراب مي ‌كند و با وارد شدن به دهستان جمع ابرود از كنار روستاهاي مرا (Mara)، كاجان، تمي سيان (Tamisiyan) زردر (Zardar)، سياه سنگ و پلنگ و پس از مخلوط شدن با چند ريزابه مانند سياهرود در يوردشاه (Yurd-esah) به جاجرود مي ‌ريزد. حوضه‌ اين رود درياچه نمک قم مي باشد. شيب متوسط رود دماوند 2 درصد و مسير كلي آن نخست جنوب باختري و سپس باختري است.
رودخانه لار دماوند
اين رودخانه از كوه هاي برف گير و پر باران كلون بستک كه 3000 متر ارتفاع دارد و در خاور و شمال خاوري استان تهران قرار دارد سرچشمه مي گيرد و از همين رو، بسيار پرآب است. اين رود داراي شاخه هاي فراواني مانند دلي چاي، آب باران و سفيدآب است. در دو سوي رود لار، مرتع ها و چراگاه هايي طبيعي وگسترده با حدود 60 كيلومتر درازا و شش تا هفت كيلومتر پهنا وجود دارد، اما به دليل سرماي زياد شمار آبادي هاي پيرامون اين رود ناچيز است. در شاخه هاي رودخانه لار، ماهي قزل آلا فراوان است. روي اين رودخانه يک سد ساخته شده است. منطقه اي كه اين رود در آن جاري است از گردشگاه هاي بسيار مهم استان به شمار مي آيد و مورد استفاده گسترده مردم تهران قرار مي گيرد.
آبشار لار دماوند
يكي از جاذبه هاي مهم ناحيه لار، آبشار آن است كه در محلي در نزديكي روستاي وانا واقع شده است. اين آبشار زيبايي خاصي دارد.
آبشار يخ کوه دماوند
آبشار يخ كوه دماوند يكي از مشهورترين آبشارهاي يخي جهان است که زيبايي بسياري دارد.
چشمه اعلاء دماوند
اين چشمه در فاصله چهار كيلومتري شمال شهر دماوند واقع شده و در دسته آب هاي بي كربناته كلسيک است. آب اين چشمه سبک، سرد و قابل آشاميدن است.
چشمه قلعه دختر دماوند
اين چشمه در 2 كيلومتري شمال باختر جاده تهران - آمل، در محل پل دختر، بين گردنه امام زاده هاشم و پلور به فاصله 50 كيلومتري تهران است. آب چشمه در بلندي هاي كوه ميان رود در تنگه اي از زمين خارج مي شود و به سوي جاده و سپس رودخانه سرازير مي شود. وجه تسميه چشمه به خاطر قلعه اي به همين نام است كه در كنار آن قرار دارد. مظهر چشمه در زمين هاي آهكي تيره و سخت از دوره ژوراسيک دروان دوم زمين شناسي است. آب چشمه از گروه آب هاي بي كربناته كلسيک سبک و سرد و PH آن نزديک به خنثي است. اين نوع آب هاي معدني براي بيماري هاي دستگاه گوارش، كبد و لوزالمعده مفيد هستند. آب هاي معدني همچنين ‌در درمان بيماري هاي مفصلي، نقرس، اوره بالا و دفع سنگ هاي دستگاه ادراري موثراند و به سبب كمي مقدار سولفات و كلر در آن براي مصرف شيرخوران مناسب است.
چشمه آب علي هراز دماوند
چشمه آب معدني آب علي در شمال دهكده آب علي در 60 كيلومتري شمال خاوري تهران، در كنار بستر رودخانه مبارک آباد از زمين مي جوشد. در گذشته، مظهر چشمه چندين بار تغيير مكان داده است. در حال حاضر آب چشمه با لوله به كارخانه بطري پركني منتقل مي شود و پس از بسته بندي به مصرف خوراكي مي رسد. آب چشمه آب علي از گروه آب هاي بي كربناته كلسيک سرد با PH متمايل به اسيد است و آهن و سيليس نيز در آن وجود دارد. وجود آهن در تركيب آب چشمه به صورت پايدار به علت وجود Co2 و فشار در زيرزمين است كه پس از خروج از زمين بر اثر كم شدن فشار، ‌Co2 آن به حالت ناپايدار و به صورت رسوب در مي آيد. از آن جا كه پركردن بطري ها با اين آب، به خاطر رسوب موجود ايجاد اشكال مي كند،‌ در كارخانه عمل آهن زدايي نيز از آن صورت مي گيرد. شكستگي هايي كه آب چشمه از آن ها بيرون مي آيد. متعلق به دوران اول تا چهارم زمين شناسي است و هيچ گونه آلودگي ميكروبي ندارد. خواص درماني اين آب در دستگاه گوارش، كبد، لوزالمعده و روده است. همچنين آب اين چشمه براي تنظيم كلسترول و اسيد اوريک نيز موثر مي باشد.
چشمه هاي معدني اسک - آمل دماوند
اين چشمه هاي يازده گانه در 96 كيلومتري خاور تهران در دامنه جنوبي قله دماوند و در كف دره هراز در دو سوي رودخانه هراز واقع شده اند. مظهر چشمه ها در طول زمان به خاطر پديده تحجر، در مجراي خروج آب تغيير محل داده است كه آثار آن در اطراف مظهرها به چشم مي خورد. خواص درماني اين نوع آب ها به دليل تركيب مواد آن است و حاوي كلروره بيكربناته و هيدروژن سولفاته و گوگرد است. آب هاي گوگردي آسک در درمان عفونت هاي مجاري تنفسي و بيماري هاي جلدي و بيماري هاي مفصلي موثر است.
چشمه هاي آب گرم ناحيه لاريجان دماوند
ناحيه لاريجان از مناطق ديدني شهرستان دماوند است كه داراي فضاي روستايي جذاب و آب گرم معدني است. ناحيه لاريجان دو چشمه آب گرم دارد که در امتداد دره 55 كيلومتري لارواقع شده اند. يكي از اين چشمه ها گوگردي بوده، 2380 متر ارتفاع و 65 درجه سانتي گراد حرارت دارد، چشمه ديگرآهن دار است و در سه كيلومتري لاريجان در ارتفاع 2450 متري قرار گرفته است. در مظهر اين آب گرم ها ، حمام هايي با خزينه هايي كوچک احداث شده اند و مردم مي توانند براي استفاده از آب گرم، اتاق هم اجاره كنند.
چشمه علي دماوند
تا سال 1319 كه نخستين استخر تهران افتتاح شد، مردم كم و بيش از چشمه علي (شمال ابن بابويه و باختر كارخانه سيمان ري) براي شنا استفاده مي كردند، بعدها چشمه مكاني براي قالي شويي شد. پيشينه تمدن اين ناحيه به 4000 سال پيش از ميلاد مي رسد. از اين جا اشيايي مربوط به دوره خلفاي اموي و عباسي و سلجوقيان به دست آمده است. در منابع تاريخي نام تپه كناري اين چشمه را مكروه و شوم مي دانستند، زيرا معتقد بودند شمشيري كه يحيي ابن زيد را (به جرم مخالفت با خلفاي اموي) با آن كشتند در اين چشمه شستند. مشرف بر اين چشمه سنگ برجسته و نسبتا بزرگي در كوه به چشم مي خورد كه يادگار دوره فتحعلي شاه است. سيماي او و برخي شاه زادگان قاجار بر اين سنگ ديده مي شود.
چشمه تيزآب دماوند
اين چشمه در 53 كيلومتري تهران، در كنار جاده آب علي واقع شده است. آب معدني تيزآب با وجود اين كه بازديدكنندگان بسيار دارد اما فاقد امكانات رفاهي مطلوب براي مسافران است.
درياچه مومج دماوند
درياچه مومج نيز از درياچه هاي پاي کوه دماوند است که شکلي شبيه به مستطيل دارد و آب آن جز در مصب زلال است. اين درياچه در زميني مسطح و بدون شيب جاري است که انتهاي جنوبي درياچه بهترين قسمت ساحل را تشکيل مي دهد و به سبب مجاورت با کوهستان از آب بسيار خنکي برخوردار است. همچنين در پاي کوه دماوند ميان دو رشته کوه قره داغ (با ارتفاع 4080 متر) در شمال و کوه زرين (با ارتفاع 3835 متر) در جنوب، درياچه هايي واقع شده اند که هر يک از مناظر فصلي خاص خود برخوردار مي باشند. از اين درياچه دره هايي منشعب مي شوند که مراتع غني به وجود آورده و آسايش و آرامش خاطر دوستداران طبيعت را فراهم کرده است. زيباترين و کم آب ترين چشم انداز درياچه در فصول بهار و تابستان مشاهده مي شود. مرکز تامين آب درياچه ها از طريق رودخانه هاي شمالي است و به سبب سرماي زياد منطقه، آب اين درياچه ها در فصل زمستان يخ مي زند که اين يخبندان گاهي تا ارديبهشت ماه نيز ادامه مي يابد. کناره هاي درياچه ها در برخي موارد بالغ بر ده متر شيب دارند و اطراف آن ها به تناسب فصول مختلف سال پوشيده از گياهان خودروي فصلي مي باشد که سهم درختان در آن بسيار اندک است و مشکلات فوق الذکر در تمامي اين مناطق صدق مي نمايد.
درياچه سد لار دماوند
درياچه سد لار در 84 كيلومتري تهران قرار دارد. اين منطقه به دليل نزديكي به قله دماوند هوايي خنک و چشم اندازهايي زيبا دارد و ورزش هاي آبي مانند شنا و اسكي روي آب در اين درياچه امكان پذير است.
درياچه زيار دماوند
اين درياچه دركنار جاده هراز واقع شده و وسعت آن 5/2 هكتار است.
قله‌ي دماوند
قله 5671 متري دماوند به عنوان سمبل عظمت و استواري ايران، با دارا بودن اقليم كوهستاني و ييلاقي و چشمه هاي آب گرم و مناظر و چشم اندازهاي بديع و زيبا همواره جاذب توريست بوده و جمعيت هاي ساکن زيادي را در دامنه هاي خود جاي داده است. مردم كرانه هاي درياي مازندران و شهرستان تهران همواره از دور نظاره گر شكوه و عظمت اين گنبد سپيد بوده ومعمولا دامنه هاي اين کوهستان زيبا را به عنوان محلي براي آرامش و تمدد اعصاب انتخاب مي نمايند. قله دماوند نه تنها از نظر طبيعي و علمي داراي اهميت است، بلکه در متون ادبي ايران نيز از جايگاه به سزا و قابل توجهي برخورداراست.
قله مشهور دماوند بلند ترين قله رشته كوه هاي البرز است که در 35 كيلومتري شمال شهر دماوند در محدوده شهرستان لاريجان ودر75 كيلومتري شمال خاوري تهران بزرگ قرار گرفته است. ارتفاع دماوند از سطح درياي مازندران 5636 متر و از سطح دريا هاي آزاد 5671 متر است. جهت اين كوه باختري - خاوري بوده و قله آن از نظر جغرافيايي در 52 درجه و 7 دقيقه درازاي خاوري و 35 درجه و 57 دقيقه پهناي شمالي قرار دارد.
دماوند يک قله آتشفشاني است که مخروط آن استراتوولكانويي است. مخروط اين قله منظم و روي زمين هاي فرسايش يافته اي كه حدود 4000 متر از سطح دريا ارتفاع دارد، واقع شده است. دامنه كوه با وسعتي حدود 400 كيلومتر مربع به وسيله جريان گدازه هاي خروجي ازمخروط پوشيده شده است. قله دماوند داراي 70 دهانه با قطر حدود 400 متر است كه قسمت مرکزي آن دهانه به وسيله درياچه اي از يخ پوشيده شده است. مواد آتشفشاني اين قله بر روي رسوبات فرسايش يافته دوران دوم قرار مي گيرد. فعاليت آتشفشاني دماوند از دوره پليئوستوسن شروع شد ولي فعاليت عظيمي كه اين كوه را ساخته در هولوسن (كواترنر) عمل كرده است. دماوند يک آتشفشان نيمه فعال در حال خاموش شدن است و از چند دهانه آن بخارات گوگرد متصاعد مي شود كه نهشته هاي ضخيمي از آن ها در قسمت جنوبي دهانه به چشم مي خورد.
درجه برودت هوا در قله دماوند، در ميانه تابستان، حدود چهار درجه زير صفر است. قسمت شمالي قله هميشه از برف پوشيده شده و قسمت جنوبي، خاوري و باختري آن داراي زبانه هاي يخچالي است. در ارتفاع 4000 متري، در شمال و شمال خاوري كوه كه در معرض تابش مستقيم آفتاب نيست، يخچال هاي پر شماري وجود دارد. كوه نوردي در نواحي يخچال هاي شمال خاوري دماوند مشهور به « بام برفي » كاري بسيار دشوار و تخصصي است.
دامنه هاي دماوند درفصل بهار در ارتفاعات 2000 تا 3500 متري يکسره از گل هاي شقايق پوشيده مي شود. و هر بيننده اي را به ذوق مي آورد. هنرمندان زيادي در ايران از چشم اندازهاي بي نظير دماوند الهام مي گيرند. غار اسک ( در سه كيلومتر پلور، خارج از جاده و در مسير صعود به قله دماوند) و غار گل زرد ( يک كيلومتر مانده به پلور، در مسير قله ) از ديگر گسترده هاي جذاب در محدوده دامنه و كوه پايه دماوند هستند.
چشمه هاي آب گرم معدني بيشتر در جنوب خاوري كوه قرار گرفته اند و درجه حرارت آب آن ها در حدود 70 تا 80 درجه سانتي گراد است. اين چشمه ها سرشار از آهک و گوگرد بوده و برخي از اين چشمه ها با طي مسير به سمت شمال به درياي مازندران مي ريزند. دماوند كانون آبگير دايمي رود هراز است و شهر، روستا، آبادي هاي زيادي در دامنه اين كوه واقع شده اند.
چشم انداز قله برفگير دماوند همراه با درياچه هاي طبيعي، فصلي و دايمي، چشمه هاي معدني، گياهان معطر ، گل هاي وحشي و آرامش دلچسب فضاي بهشت آسايي در اين منطقه به وجود آورده و جلوه هاي زيبايي از شگفتي هاي طبيعت را به نمايش گذاشته است.
غار گل زرد دماوند
غار گل زرد در دشت زيباي لار واقع شده و هر ساله ميزبان كوه نورداني است كه قصد درنورديدن ارتفاعات دماوند را دارند. سطح درون غار، پوشيده از استالاكتيت (چكيده) و استالا گميت (چكنده) است كه به شكل قنديل هايي از سقف و كف آن نمايان شده اند. همچنين سطح غار پوشيده از كربنات كلسيم است كه با روشنايي فانوس كوه نوردان كه بر آن ها مي تابد، درخشندگي و شگفتي را در غار جلوه گر مي سازد. درون غار، چندين حوضچه آب سرد در فاصله هاي گوناگون از هم وجود دارد. با آن كه سطح غار داراي شيبي تند است ولي حركت در آن بسيار آسان صورت مي گيرد. غار گل زرد و محدوده دشت لار از توانايي هاي ارزشمند طبيعت اين منطقه است كه نه تنها براي كوه نوردان، بلكه براي شيفتگان طبيعت نيز داراي جذابيت است.
غار رود افشان دماوند
اين غار در دهكده رود افشان شهرستان دماوند و در كوهستان البرز مركزي واقع است. غار رود افشان در مسير راه كوه نورداني است كه به ارتفاعات منطقه صعود مي كنند. درون غار پوشيده از مواد آهكي است كه به صورت قنديل هايي از سقف غار آويزان شده است. همچنين در داخل غار چاله هايي وجود دارد كه آبي زلال از دل صخره هاي سنگي آن بيرون مي آيد. ارتفاع غار به اندازه اي است كه به آساني مي توان در آن حركت كرد.
پيست آب علي دماوند
اين پيست در جاده هراز به فاصله 50 كيلومتري تهران قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دريا 2800 متر است. امكانات آموزشي، اين پيست را مناسب ترين مكان براي يادگيري اسكي تبديل كرده است. اين پيست همچنين داراي يک لژ خانوادگي به نام محمدي و شامل دستگاهي است كه مي تواند 15-14 نفر را به قله ببرد. اين دستگاه در ابتداي پيست ها قرار دارد. پيست آب علي داراي امكاناتي مانند زمين تنيس، سوار كاري، پرش با كايت، هتل وسه رستوران و تيم پزشكي است. زمان مناسب براي اسكي در اين ناحيه اوايل دي تا اواخر اسفند ماه است. برخي از پيست هاي اين منطقه خصوصي اند اما براي استفاده همگان آزاد هستند.


قلعه ها، برج ها و آتشكده ها درشهرستان دماوند

برج و مقبره شبلي (شيخ شبلي) دماوند
برج شبلي که از بناهاي مربوط به قرن 5 هجري قمري است، در خاور شهر دماوند قرار دارد. اين برج داراي ساختماني مخروطي شکل است که از آهک و آجر ساخته شده و قدمت آن نزديک به 250 سال مي باشد. بناي برج شبلي با شماره 920 به ثبت رسيده است.
دژ باستاني گل خندان دماوند
بقاياي دژ باستاني گل خندان که از بناهاي تاريخي مربوط به دوران ساساني است، در روستاي گل خندان شهرستان دماوند قرار دارد. اين بنا با شماره 2888 به ثبت رسيده است.


آرمگاه ها ، امامزاده ها و زيارتگاه هادرشهرستان دماوند

امام زاده عبدالله دماوند
امام زاده عبدالله از بناهاي زيارتگاهي مربوط به قرن 8 هجري قمري است که در روستاي آيينه ورزان شهرستان دماوند قرار دارد. اين بنا با شماره 1724 به ثبت رسيده است.
بقعه امام زاده هاشم دماوند
بقعه امام زاده هاشم از بناهاي معروف دوران صفوي شهرستان دماوند است که در مسير جاده هراز، بين آب علي و پلور قرار دارد. اين بقعه مشتمل بر گنبدي روپوش از سنگ است كه گنبد داخلي آن مدور و داراي دو رباط سنگي كنار هم مي باشد. تاريخ صندوق مرقد، سال 1089 هجري قمري است. بناي اصلي بقعه که مربوط به زمان صفويان است، بارها تعمير شده و آخرين مرمت اساسي آن در سال 1346 انجام شده است. اين بنا به شماره 617 به ثبت است.
بقعه امام زاده عبدالله دماوند
بقعه امام زاده عبدالله از زيارتگاه هاي شهرستان دماوند است که مربوط به قرن 8 هجري قمري بوده و با شماره 1920 به ثبت رسيده است.
امام زاده سلطان مطهردماوند
امام زاده سلطان مطهر از مراکز عبادي شهرستان دماوند و از يادگارهاي مربوط به قرن 9 هجري قمري است. اين امام زاده در شهر بومهن قرار دارد.
امام زاده عبدالله و عبيدالله دماوند
آرامگاه امام زاده عبدالله و عبيدالله از بنا هاي زيارتگاهي مربوط به قرن 7 هجري قمري در شهرستان دماوند مي باشد. اين بنا با شماره 1922 به ثبت رسيده است.