قدمت سلماس به زمان مادها مي رسد و در زمان هخامنشيان « زاروند » نام داشته است. سلماس يکي از شهرستان هاي استان آذربايجان غربي است که در ناحيه ي مرکزي استان واقع شده است. اساس اقتصاد اين شهرستان بر کشاورزي و دام داري استوار است. درياچه اروميه، گردنه قوشچي و چشمه هاي آب گرم از جاذبه هاي طبيعي شهرستان سلماس به شمار مي روند. اماکن و بناهاي تاريخي از جمله كليساي سنت جرج، قلعه گؤور چين قلعه، سد ها و دخمه هاي قديمي زيادي در اين شهرستان وجود دارند که از آثار تاريخي شهرستان سلماس بوده و گردشگران را به سوي خود جذب مي کنند.
مکان هاي ديدني و تاريخي
درياچه اروميه، گردنه قوشچي و چشمه هاي آب گرم از جاذبه هاي طبيعي شهرستان سلماس به شمار مي آيند. اماکن و بناهاي تاريخي از جمله كليساي سنت جرج، قلعه گؤور چين قلعه، سد ها و دخمه هاي قديمي زيادي نيز در اين شهرستان وجود دارند که از آثار تاريخي شهرستان سلماس به شمار مي آيند.
صنايع و معادن
صنايع شهرستان سلماس محدود به صنايع دستي و صنايع کوچک کارگاهي است. اين منطقه در مسير توسعه قرار دارد و هنوز صنعت بزرگ و قابل توجهي در آن ديده نمي شود.
کشاورزي و دام داري
شهرستان سلماس داراي اقتصاد كشاورزي و دام داري است و عمده ي محصولات آن شامل: انواع محصولات كشاورزي، ‌فرآورده هاي دامي و خشک بار است. به علت پرورش زنبور عسل، صادرات عسل اين شهرستان داراي اهميت زيادي است. محصولات کشاورزي اين منطقه را گندم و جو، چغندرقند، توتون ، نخود و لوبيا، تخم كدو، خربزه، سيب زميني، هندوانه، زردآلو، و گردو تشکيل مي دهد. كوهستاني بودن منطقه سبب وجود مراتع نسبتا خوب در منطقه شده و انواع دام و فرآورده هاي دامي از جمله روغن، كره و پنير و. . از محصولات صادراتي شهرستات سلماس به شمار مي آيند. هم چنين پرورش زنبور عسل و تهيه عسل از اشتغالات مردم است.
وجه تسميه و پيشينه تاريخي
با توجه به حفاري هاي به عمل آمده از تپه تبان قدمت سلماس به زمان مادها مي رسد و در زمان هخامنشيان «زاروند» نام داشته است. سلماس در دوره ي اشكانيان و ساسانيان جزو ايالت پرسرمينا بوده كه گاه به آتورپاتكان و زماني به ارمنستان وابسته بوده است. اين شهر در دوره اشكانيان يكي از ايالت هاي حايل بين ايران و روم بود و شاهان اشكاني اهميت زيادي به مطيع بودن تمام ارمنستان به ايران داده بر سر اين ايالت بارها با روميان جنگنديد. پس از شكست خسرو اشكاني، زاروند به ضميمه متصرفات ساسانيان درآمد. از اين سلسله تخت سنگي در كوه پيرچاوش بر سر راه اروميه به سلماس، به يادگار باقي مانده كه بر آن شكل دو نفر سوار بر اسب حكاكي شده است. وجود كليسا و گورستان هاي متروكه مسيحي و سكونت فعلي ارامنه در بعضي روستاهاي پيرامون اين شهر، همه گواه بر سكونت ارامنه از روزگاران کهن در اين منطقه است. در روزگار مغول وجود دژهاي استوار و نزديكي سلماس به درياچه اروميه كه خود مانعي طبيعي محسوب مي شد، مورد توجه بود. در دوره ي ايلخانان، به دستور هلاكوخان، براي نگه داري گنجينه هايي كه بر اثر غارت شهرها از جمله بغداد به دست آورده بود، عمارتي مستحكم در نزديكي سلماس ساخته شد. در اين روزگار، آذربايجان و از جمله سلماس از آباداني برخوردار بوده است.چنان كه از شواهد تاريخي و جغرافيايي بر مي آيد، اين منطقه در گذشته داراي بافتي روستايي بوده، اما به دليل مركزيت ارتباطي – تجاري، گسترش مبادلات بازرگاني، بازارهاي هفتگي و جذب خدمات به صورت شهر درآمده است. در سال 1309 شهر در اثر زلزله اي كاملا ويران شد. از اين رو مردم، شهر ديگري را با معيارهاي جديد شهرسازي در كنار بقاياي شهر ويران سلماس ساختند.
مشخصات جغرافيايي
سلماس يکي از شهرستان هاي استان آذربايجان غربي است که در ناحيه ي مرکزي استان واقع شده است. مرکز شهرستان سلماس در 44 درجه و 46 دقيقه درازاي خاوري و 38 درجه و 11 دقيقه پهناي شمالي و در ارتفاع 1350 متري از سطح دريا قرار گرفته است. سلماس از شمال به خوي، از جنوب به اروميه، از خاور به درياچه اروميه و از باختر به مرز ايران و تركيه منتهي مي شود. اين شهرستان در 80 كيلومتري شمال اروميه در مسير راه هاي اصلي اروميه – خوي و خوي – اروميه – تبريز قرار گرفته است. شهر سلماس در منطقه اي دشتي واقع شده و رود زوادچاي از 3 كيلومتري جنوب شهر عبور مي كند و آب و هواي آن در قسمت هاي مرزي و كوهستاني سردسير و در ساير نقاط معتدل و خشک است. مسيرهاي دسترسي به اين منطقه عبارت اند از:
- مسير سلماس – خوي به سوي شمال خاوري به درازاي 46 كيلومتر.
- مسير سلماس – تبريز به درازاي 168 كيلومتر.
- مسير سلماس- اروميه به سوي جنوب به درازاي 80 كيلومتر.
- مسير فرعي سلماس – تازه شهر به سوي جنوب باختري به درازاي 12 كيلومتر.