املش يكي ديگر از شهرستان‌هاي زيباي استان گيلان است كه بازديدكنندگان خود را به ياد مناظر طبيعي اروپا مي‌اندازد. اين شهرستان از شمال به لنگرود، لاهيجان و آستانه اشرفيه، از خاور به رودسر، از جنوب به رودبار، از باختر به سياهكل و از شمال باختري به رشت محدود مي‌شود. مناظر زيباي اين شهرستان شامل رودخانه، جنگل و ‌دسترسي به سواحل درياي مازندران مي شود و مسجدهاي قديمي و تاريخي همراه بقعه هاي امام‌زاده ها بخشي از ديدني هاي شهرستان املش را تشكيل مي‌دهند.
مکان هاي ديدني و تاريخي
مناظر زيباي اين شهرستان شامل رودخانه، جنگل و ‌دسترسي به سواحل درياي مازندران مي شود و مسجدهاي قديمي و تاريخي همراه بقعه هاي امام‌زاده‌‌ها بخشي از ديدني‌هاي شهرستان املش را تشكيل مي‌دهند. مسجد جامع تميجان و مسجد گيلا کجان از مهم ترين اين بناها به شمار مي روند.
کشاورزي و دام داري
كشاورزي اصلي ترين شغل ساكنان اين سرزمي است. آب كشاورزي از رودها تأمين مي شود و مهم ترين محصولات كشاورزي آن را برنج، ‌چاي، تره بار و مركبات تشكيل مي‌دهند.
مشخصات جغرافيايي
املش در طول جغرافيايي 50 درجه و 11 دقيقه و عرض جغرافيايي 37 درجه و 6 دقيقه قرار دارد. اين شهرستان از شمال به لنگرود، لاهيجان و آستانه اشرفيه، از خاور به رودسر، از جنوب به رودبار، از باختر به سياهكل و از شمال باختري به رشت محدود مي‌شود. آب و هواي آن معتدل و مرطوب و ميزان بارندگي سالانه به طور متوسط 1000 ميلي متر است. رود شلمان رود از باختر شهر املش مي گذرد. شهرستان املش يكي از شهرستان هاي استان گيلان است. شهر املش در 22 كيلومتري جنوب غربي رودسر، در 10 كيلومتري جنوب راه اصلي رودسر – لنگرود است.
وجه تسميه و پيشينه تاريخي
واژه املش ريشه تركي دارد و از آبلش و صولش به معني آبگير گرفته شده است، و به مرور زمان به املش تبديل شده است. املش منطقه بسيار زيبايي است كه حين عبور از آن در هر پيچ و خمي شخص بي‌اختيار به ياد مناظر طبيعي انگلستان مي افتد. اين منطقه مسكن تقريبا دويست خانوار از صوفيان است كه ناحيه رانكوه، متعلق به آن ها است.


طبيعت در شهرستان املش

املش يكي از شهرستان‌هاي استان گيلان است که رشته كوه‌هاي البرز نواحي جنوبي اين شهرستان را پوشانده است. مهم ترين ارتفاعات اين شهرستان‌ را زاكام، ناتيش كوه و گاوپره تشكيل مي دهند. مهم ترين رودخانه اين شهرستان، املش رود است. رودخانه املش از جنوب كوه هاي البرز سرچشمه گرفته و پس از آبياري کردن قسمت‌هاي باختري املش و نواحي خاوري لنگرود، از باختر اين شهر عبور کرده و در شمال به درياي خزر مي ‌ريزد. آب و هواي املش معتدل و مرطوب است و ميزان باران ساليانه در آن به طور متوسط به 1000 ميلي متر مي رسد. بيش ترين درجه حرارت در تابستان ها به 33 درجه بالاي صفر و كم ترين آن در زمستان ها به صفر درجه مي رسد. آب وهواي مناسب منطقه سبب شده که اين شهرستان يکي از سرسبزترين و زيباترين مناطق ايران باشد. چشم انداز پوشش گياهي منطقه را جنگل ومرتع درقسمت هاي کوهستاني جنوب شهرستان تشکيل مي‌دهد. درختان جنگلي گوناگون و گياهان دارويي و صنعتي عمده ترين رستني هاي شهرستان املش را تشکيل مي‌دهند. عمده ترين جنگل هاي اين منطقه در قسمت جنوبي آن واقع شده است.جنگل هاي جنوبي منطقه شامل انواع درختان جنگلي از درختان انار ترش، ازگيل (كندرس)، انجير‌، فندق، گردو، تمشک، زرشک، توسكا‌،‌ افرا، راش، شرم، بلوط،‌ ممرز، توت، ون و آزاد هستند. در قسمت هاي كوهستاني جنوب شهرستان املش جنگل ها و مراتع فراواني وجود دارد كه جايگاه دايمي دام‌داران شهرستان املش به شمار مي رود. مراتع اين منطقه به دو دسته مراتع ييلاقي و مراتع قَشلاقي تقسيم مي شوند که مراتع قشلاقي شامل مراتع پيل دره، سياهرود، چنگول، گرماب رودو مراتع ييلاقي شامل مراتع پاک دشت، كرف، كل ها زير و كش مي باشند. در اين مراتع انواع گياهان مرتعي مرغوب وجود دارند. روباه، شغال، گرگ، سمور، خرگوش، ‌گراز، خرس، ‌پلنگ، آهو، گوزن، قرقاول، مرغابي، كبك، تيهو و سار به فراواني در اين شهرستان ديده مي شود.


مساجد و مدارس مذهبي در شهرستان املش

مسجد جامع تميجان املش
اين بنا در تميجان رانکوه واقع شده و بناي اوليه آن مربوط به دوره صفويه است‌که در دوره هاي بعدي تغييراتي را پذيرفته است. پوشش چوبي مسجد بر روي تير حمال مياني و آن هم بر روي فيلپاي با مقطع ستاره شکل قرار گرفته است. صحن مسجد به دو قسمت تقسيم شده است. قسمتي که مخصوص زنان است با چوب بنا شده و سطح مقطع آن حدود دو متر بالاتر اي کف اصلي مسجد قرار دارد. بر بالاي طاق‌نماهاي اطراف مسجد گچ‌بري هاي قديمي ديده مي شود و محرابي در طرف قبله قرار دارد. در اين مسجد سنگ نوشته مرمريني وجود دارد که بر اساس مفاد آن در سال 1075 ه.ق حاجي محمد صالح تميجاني، حوض، لاکه و مناري در مسجد ساخته که تنها آثار حوض و لاکه آن پيدا است و با توجه به اين کتيبه مي‌توان تعيين داشت که مسجد قبل از اين تاريخ وجود داشته است.
مسجد گيلا کجان املش
اين بنا در روستاي گيلاکجان رانکوه واقع شده و بر اساس منابع تاريخي بناي اوليه آن مربوط به قرن 6 و 7 ه.ق و ظاهرا از ساخته هاي امام ناصر کبير است. بناي کنوني به ابعاد 10/20/10×60 متر داراي ستون ها و سرستون هاي جالب توجه است.کف مسجد در گذشته با کاشي هاي هشت ضلعي به قطر 145 سانتي متر مفروش بوده است. بر کاشي ها گل و بوته هاي سفيد بر زمينه فيروزه اي کار شده و به نظر مي رسد که مربوط به قبل از دوره صفويه باشد. کفپوش کنوني مسجد را کاشي هاي شش ضلعي بع قطر 24 سانتي متر تشکيل مي دهند.