كوروش از خاندان هخامنش، در 550 قبل از ميلاد پادشاهي مادي را براندخت و هخامنشيان را رسماً به وجود آورد. داريوش از شاهان بزرگ هخامنشي دستور داد در بيستون كتبيه‏هايي به سه زبان بنويسيد تا مردم از كارهايش آگاه شود. از جمله كارهاي او تقسيم ايران به 20 استان بود و اجازه داد هر قومي قوانين اخلاقي خود را گردآوري كنند.

پارسيان به زبان فارسي باستان كه با زبان‏هاي مادي فرقي عمده نداشت، سخن مي‏گفتند. داريوش دستور داد خط ميخي ساخته شود. اين خط از چپ به راست نوشته مي‏شد. كتبيه‏هايي از آن زبان بر جاي مانده است.

اسكندر پس صليب مقدوني در سال 333 قبل ازميلاد، داريوش سوم دوازدهمين پادشاه هخامنشي را شكست داد و براي درهم شكستن وحدت ايرانيان تخت جمشيد را آتش زد. اما خود در 323 ق.م. بر اثر افراط در مي‏خواي در سي‏وسه‏سالگي درگذشت. چون جانشيني نداشت، يكي از سرداران او به نام سلوكوس (= Seleucus) سلسلة سلوكيان را تشكيل داد اين سلسله در 64 ق.م به امپراطوري روم ملحق شد. زبان سلوكيان كه يوناني بود. مدتي در دربار اشكانيان رايج بود.