طاهريان:

 پس از مرگ هارون‏الرشيد خليفه عباسي در 193 هـ، ميان دو پسرش امين و مأمون بر سر خلافت نزاع درگرفت. مأمون به طاهر دستور داد كه با برادر وي امين جنگ كند. طاهر امين را مغلوب كرد و ذواليمينين (صاحب دو دست راست) لقب گرفت و از طرف مأمون حكومت خراسان منصوب شد و اولين حكومت نيمه مستقل ايراني را تشكيل داد و اولين گام در راه استقلال ايران را برداشت و نام خليفه از خطبه حذف كرد. چند تن بعد از وي به حكومت رسيدند. حكومت محمدبن طاهر در 259 هـ..ق به دست يعقوب برافتاد.

از وقايع مهم روزگار طاهريان ( 206 ـ 259 هـ) ظهور بابك خرم دين بود كه گويا از آيين مزدك پيروي مي‏كرد و عليه حكومت تازيان برخاسته بود. پس از سالها مبارزه سرانجام در 223 هـ.ق. به دست افشين سردار ايراني معتصم خليفه عباسي به قتل رسيد.

ديگر قيام مازيار پسر قارن بود در 224 هـ.ق كه در همان سال گرفتار شد و در 225 هـ.ق در سامرا اعلام گرديد. معتصم افشين را بازداشت كرد و او در سال 226 هـ.ق در زندان خليفه جان داد