ظهور سلسلة صفويه در اوايل قرن دهم هجري/شانزدهم ميلادي در تاريخ ايران پيش از اسلام نقطه عطفي است مهم؛ ايران پس از 850 سال از فرمانروايي بيگانه دوباره به كشوري قدرتمند و مستقل در شرق اسلامي تبديل مي‌گردد و وحدت سياسي خود را در بخش بزرگتر ايران ساساني برقرار مي‌نمايد.

پشت سرگذاشتن آخرين دوران ملوك الطوايفي در تاريخ ايران و ورود به دورة اعتلاي ايران به مرحلة دولت ملي با تأسيس دولت صفوي همراه است زيرا پس از گذشت بيش از 8 قرن از سقوط ايران بدست اعراب، ايران ناگهان دوباره به يك دورة وحدت ارضي، دولت ملي و تماميت نسبي گام نهاد كه محققان اين تحول را اعتلاي ايران به مرحلة دولت ملي و استغراق در هويت ايران تلقي كرده‌اند. گفتني است در زمان صفويان، شيعه مذهب رسمي ايران شد كه تا امروز ادامه دارد.

يكي از عوامل بسيار مهمي كه پيروزي صفويان را سبب گرديد مذهب بود. بنيانگذار اين سلسله شاه اسماعيل صفوي (907 هـ/1502م) با ايجاد وحدت مذهبي شيعه در ايران كه دچار ملوك الطوايفي و ضعف و هرج و مرج گرديده بود موفق به تشكيل دولتي گرديد كه در آن اتحاد مذهب و دولت نقش بسيار مهمي را در استحكام و وفاداري  ملي و سياسي ايفا مي‌كرد و بدينوسيله توانست در برابر تهاجمات فرهنگي و نظامي امپراطوري عثماني در غرب كه داعية سروري و خلافت مسلمانان را در جهان داشت و نيز ازبكان همكيش آنان در شرق به مقابله برخيزد.

 هنر و دانش:

دورة صفويان يكي از دوره‌هاي درخشان در تاريخ هنر و معماري ايران است. علم نيز در اين دوره بخصوص دورة شاه عباس اول رونق داشت. پايتخت صفويان اصفهان بود كه هنوز بناهاي بسياري را از اين عصر به يادگار دارد. معماري، نقاشي، خطاطي و كاشي كاري از جمله هنرهاي مهم اين روزگار بودند.

از بناهاي مهم اين دوره مسجدشيخ‌لطف‌الله، مسجدامام، عالي‌قاپو، چهل ستون، مدرسة چهارباغ، خيابان چهارباغ، پل خواجو و سي‌ و سه پل مي‌باشد.

علوم مذهبي نيز در اين دوره مورد توجه بسيار قرار گرفت و بزرگاني نظير ميرداماد و شاگردش ملاصدار فيلسوف نامدار، شيخ‌بهايي و علامه مجلسي با تأليف كتابهاي متعدد خدمات علمي ارزنده‌اي به جامعه ايران عرضه نمودند.

پس از شاه عباس اول چهارپادشاه ديگر به تخت سلطنت تكيه زدند كه بيشتر آنها افرادي ضعيف و نالايق بودند. در زمان حكومت آنها از اقتدار دولت صفوي كاسته شد و سرانجام به سقوط كامل سلسلة صفوي انجاميد.